Phương pháp điều trị Parkinson hiện nay – Thuốc, vật lý trị liệu và phẫu thuật
Giới thiệu
Bệnh Parkinson là một trong những bệnh thần kinh người già phổ biến nhất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến vận động, trí nhớ và chất lượng sống. Hiện nay, y học chưa tìm ra cách chữa khỏi hoàn toàn Parkinson, nhưng có nhiều phương pháp điều trị giúp làm chậm tiến triển bệnh, cải thiện triệu chứng và hỗ trợ người bệnh sống khỏe mạnh hơn.
Các phương pháp điều trị thường kết hợp giữa thuốc, vật lý trị liệu và phẫu thuật, tùy theo giai đoạn và mức độ bệnh. Gia đình và người chăm sóc cần nắm rõ để có sự chuẩn bị tốt, từ việc điều chỉnh lối sống đến sử dụng các thiết bị y tế hỗ trợ như giường bệnh nhân đa chức năng, giúp người bệnh an toàn và thoải mái hơn trong sinh hoạt hằng ngày.
Tổng quan về bệnh Parkinson
Parkinson là gì?
Bệnh Parkinson là một rối loạn thoái hóa thần kinh mạn tính, xảy ra khi các tế bào thần kinh sản xuất dopamine trong não bị tổn thương và chết đi. Dopamine có vai trò quan trọng trong điều phối vận động, vì vậy sự thiếu hụt chất này gây ra các triệu chứng điển hình: run, cứng cơ, chậm vận động và mất thăng bằng.
Vì sao cần điều trị sớm?
-
Giúp kiểm soát triệu chứng ngay từ giai đoạn đầu.
-
Làm chậm tiến triển bệnh, kéo dài khả năng vận động độc lập.
-
Nâng cao chất lượng sống, giảm gánh nặng cho người chăm sóc.
Phương pháp điều trị bằng thuốc
Thuốc là lựa chọn đầu tiên và phổ biến nhất trong điều trị Parkinson.
Levodopa – “tiêu chuẩn vàng” trong điều trị
-
Cơ chế: Levodopa là tiền chất của dopamine, khi vào não sẽ chuyển hóa thành dopamine, giúp cải thiện vận động.
-
Hiệu quả: Giảm run, cứng cơ, chậm vận động rõ rệt.
-
Hạn chế: Sau nhiều năm, tác dụng giảm dần và có thể gây ra tác dụng phụ như loạn động (cử động bất thường ngoài ý muốn).
Các thuốc đồng vận dopamine
-
Ví dụ: Pramipexole, Ropinirole.
-
Tác dụng: Kích thích trực tiếp thụ thể dopamine.
-
Ưu điểm: Hiệu quả lâu dài, thường dùng cho bệnh nhân trẻ tuổi.
-
Nhược điểm: Có thể gây buồn ngủ, ảo giác.
Thuốc ức chế MAO-B
-
Ví dụ: Selegiline, Rasagiline.
-
Tác dụng: Ngăn cản sự phân hủy dopamine, kéo dài tác dụng của dopamine trong não.
-
Thường dùng ở giai đoạn sớm để trì hoãn việc phải dùng levodopa.
Thuốc kháng cholinergic
-
Giúp giảm run, nhưng ít hiệu quả đối với cứng cơ và chậm vận động.
-
Chủ yếu dùng cho bệnh nhân trẻ, không khuyến cáo ở người già do tăng nguy cơ lú lẫn.
Thuốc ức chế COMT
Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng
Bên cạnh thuốc, vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng vận động và giảm biến chứng.
Tập luyện vận động
-
Đi bộ, yoga, thái cực quyền: giúp duy trì sự linh hoạt, cải thiện thăng bằng.
-
Bài tập kháng lực: duy trì sức cơ, hạn chế teo cơ.
-
Bài tập thăng bằng: giảm nguy cơ té ngã – một biến chứng thường gặp.
Vật lý trị liệu chuyên sâu
-
Kéo giãn cơ: giúp giảm cứng cơ, tăng linh hoạt.
-
Huấn luyện dáng đi: cải thiện bước chân shuffle đặc trưng.
-
Trị liệu ngôn ngữ: giúp người bệnh cải thiện giọng nói nhỏ dần và khó phát âm.
Liệu pháp hỗ trợ tinh thần
-
Âm nhạc trị liệu, trị liệu nghệ thuật giúp người bệnh giảm trầm cảm, tăng giao tiếp xã hội.
-
Các câu lạc bộ bệnh Parkinson giúp bệnh nhân có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, giảm cô đơn.
Vai trò của giường bệnh nhân:
Trong quá trình vật lý trị liệu, việc thay đổi tư thế nằm – ngồi – nghiêng rất quan trọng. Một chiếc giường bệnh nhân đa chức năng sẽ giúp người bệnh tập luyện nhẹ nhàng, tránh loét da và giảm đau nhức cơ bắp.
Phẫu thuật trong điều trị Parkinson
Khi thuốc và vật lý trị liệu không còn kiểm soát tốt triệu chứng, bác sĩ có thể xem xét phương pháp phẫu thuật.
Kích thích não sâu (DBS – Deep Brain Stimulation)
-
Nguyên lý: Đặt điện cực vào vùng nhân dưới đồi (subthalamic nucleus) hoặc nhân cầu nhạt (globus pallidus), kết nối với máy phát xung cấy dưới da.
-
Tác dụng: Giảm run, cứng cơ, dao động vận động.
-
Ưu điểm: Có thể điều chỉnh, ít gây tổn thương mô não.
-
Nhược điểm: Chi phí cao, cần cơ sở y tế chuyên khoa sâu.
Phẫu thuật phá hủy có chọn lọc (Lesioning)
-
Ví dụ: Pallidotomy, Thalamotomy.
-
Tác dụng: Giảm run, cứng cơ.
-
Ít được sử dụng hiện nay do DBS an toàn hơn.
Liệu pháp cấy ghép tế bào gốc (đang nghiên cứu)
-
Cấy ghép tế bào thần kinh sản xuất dopamine.
-
Hiện mới trong giai đoạn thử nghiệm, hứa hẹn trong tương lai.
Lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp
-
Giai đoạn đầu: Thuốc (MAO-B inhibitors, đồng vận dopamine).
-
Giai đoạn trung bình: Kết hợp thuốc + vật lý trị liệu.
-
Giai đoạn muộn: Thuốc liều cao, kết hợp DBS nếu đủ điều kiện.
Gia đình cần phối hợp chặt chẽ với bác sĩ để xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, phù hợp với tình trạng từng bệnh nhân.
Vai trò của chăm sóc và thiết bị hỗ trợ
Dù áp dụng phương pháp nào, chăm sóc tại nhà vẫn là yếu tố quyết định đến chất lượng sống của người bệnh Parkinson.
Giường bệnh nhân – người bạn đồng hành không thể thiếu
-
Điều chỉnh tư thế: Nâng lưng khi ăn uống, nâng chân để cải thiện tuần hoàn.
-
Hỗ trợ xoay trở: Tránh loét da, giảm đau nhức.
-
Tiện ích đi kèm: Bô vệ sinh, bàn ăn, lan can bảo vệ.
-
An toàn và tiện lợi: Giúp giảm gánh nặng cho người chăm sóc, đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.
Chăm sóc toàn diện người bệnh Parkinson
Dinh dưỡng hợp lý
-
Ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
-
Bổ sung omega-3 từ cá biển.
-
Tránh ăn nhiều đạm cùng lúc uống levodopa (ảnh hưởng hấp thu thuốc).
Tập luyện thường xuyên
Hỗ trợ tinh thần
Kết luận
Điều trị Parkinson hiện nay là sự kết hợp giữa thuốc, vật lý trị liệu và phẫu thuật, tùy thuộc vào giai đoạn và mức độ bệnh. Bên cạnh đó, việc chăm sóc tại nhà và trang bị giường bệnh nhân đa chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sinh hoạt, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh cũng như giảm bớt gánh nặng cho gia đình.
👉 Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp chăm sóc người thân bị Parkinson, hãy tham khảo các dòng giường bệnh nhân hiện đại tại website giuongbenhnhan.com hoặc gọi ngay hotline 0909308691 để được tư vấn chi tiết và lựa chọn sản phẩm phù hợp nhất.